TANNU TUVA

@

Ni voja^gu al Tuvio! Mi pensas, ke kvaza~u tutaj ne konas la nomon de Tuvio.

La Tuvia respubliko estas nomo de anta~ua Tannu Tuva, la lando en la suda parto de Siberio sorbita por anta~ua URRS en 1944.

Nun ^gi estas membro de Rusa Federacio kiel Tuvinskaja ASSR.

Tuvio estas en centra parto de Azio, ke ekzista norde de Mongolio kun la areo de 171,300 kvatrataj kilometroj, iomete pli grandaj ol Anglio kaj Kimrio. Tuvio situas inter 89 gradoj kaj 100 gradoj de la orienta longitudo, kaj 49 and 53 gradoj de la norda latitudo.

La lo^gantaro de Tuvio estas 308,000 (64% da Tuvoj kaj 32% da Rusoj). La ^cefurbo Kjzjl, nombroj de lo^antaro estas 75,000, ekzistas kunfluejo de du riveroj, kiuj fluas al Rivero Jeniseja.

Tuvio estis konata ku la mongola nomo Urian^haj-o ^gis 1922 kaj oni havas intereson pri la fakto, ke du foje la lando estis aneksita por Rusio dum 30 jaroj sen la monda atento. La unua anekso estis en 1914, kiam Rusio deklaris Tuvion kiel rusa protektata teritorio. Kaj la dua anekso estis en 1944. Kiam la Popola Respubliko de Tuvio transformi^gis al unu unito de USSR.

De 1992, la Tuva Respubliko estas membro de Rusa Federacio, sed la fakto ne signifas granda pozicio al sendependeco el Rusio. Oni pensas, ke la lando estas unu rusa respubliko, sekve la praktika lingvo en la ^cefurbo kaj aliaj centraj urboj estas rusa. Sed en vila^goj kaj en neoficiala situacio, la praktika lingvo estas tuva lingvo.

La tuva lingvo multe koncernas al malnovaj lingvoj (Malnova Oghuz kaj Malnova Ujgur) kaj novaj lingvoj (Karagas kaj Jakut). La tuva lingvo apartenas al la Ujgura grupo de turkaj lingvoj, kiuj formas speciala Malnova Ughuz vicgrupo kun Malnova Oghuz. Malnova Ujgur kaj Karagas.

La etnia formado de tuva popolo estas kompleksa, enhavas kelkaj turkaj grupoj, anka~u mongoloj, Samojed kaj Ket popoloj, asimilataj al elementoj kiuj parolas turkaj lingvoj. La turkoj elementoj estas komunaj al la popoloj de tuvaj, Altaj, Khakas kaj Karagas.

@ENIREJO

LINK: Hokkajda Esperanto-Ligo(HEL)

@

tuva@geocities.co.jp BANNER

AMAGATA Y. , membro de Japana Esperanto-Instituto kaj Universala Esperanto Asocio